Bebeğinizin Diş Çıkardığını nasıl anlarsınız?
Bebeklerin ilk dişi ortalama 6-7 aylıkken belirir. Bununla birlikte bazen ilk diş daha erken (üçüncü ay), bazen de daha geç (on ikinci ay veya daha sonrası) çıkabilir. Bu süreç genellikle kalıtsal nedenlere bağlı olabilir, yani sizin veya eşinizin dişleri hangi sürede çıktıysa, bebeğinizde de aynı sürede olması olasıdır.
Bebeğinizin diş çıkarma belirtileri bebekten bebeğe değişir ve bu belirtiler 2 – 3 ay önce görülmeye başlanabilir. Örneğin bebekler normalde iki buçuk-üç aylıkken salya akıtmaya başlarken, salya üretimi diş çıkaran bebeklerde daha fazla olabilir. Bol salya akıtan bebeklerde, sürekli salya teması tahrişine bağlı olarak çene ve ağız çevresinde bulunan deride kızarıklık ya da çatlaklar oluşabilir. Bebeğinizin bu durumdan en az şekilde etkilenmesi için gün boyunca belirli aralıklarla salyayı hafifçe silin, uyurken akan salyayı emmesi için de yatak çarşafının altına bir havlu koyun.
Diş çıkaran bir bebek eline geçen her şeyi ağızlarına sokarak ve ısırmaya çalışarak dişetlerini rahatlatmaya çalışır.
Çıkmaya çalışan bir dişin baskısı diş etinde enflamasyona yol açabilir. Enflamasyon bazı bebeklerde şiddetli ağrılara yol açarken bazılarında hiç sorun oluşturmayabilir. En fazla sıkıntı yaratan dişler İlk çıkanlar ve azı dişleridir. Huzursuzluk ve ağrı, enflamasyon arttıkça ve keskin diş yüzeye yaklaştıkça sürekli bir hal alabilir.
Diş çıkarmakta olan bir bebek beslenmeyi reddedebilir. Bir süreliğine katı yiyeceklere karşı isteksiz olabilir. Ancak bu çok önemli bir sorun değildir. Çünkü bebeğiniz sıvı gıdalardan da gerekli besinleri alabilir. Bebeğinizin iştahı, dişi çıktıktan sonra yerine gelecektir.
Gece boyunca deliksiz uyuyan bebekler bile diş çıkarırken gece uyanmaya başlayabilir. Gece uyanma, ilk diş ve azı dişleri çıkarken daha fazla görülür.
Süt dişlerinin önemi
Süt dişleri çocuğunuzun gelişiminde önemli rol oynar ve tedavi edilmediğinde birçok sorunu da yanında getirir.
Doğru çiğneme ve beslenme alışkanlığında, çenenin ve çevresel kasların düzgün gelişmesinde, gülümsemede ve kelimelerin doğru telaffuzunda önemli rol oynar. Aynı zamanda alttan gelecek kalıcı dişler için yer tutucudurlar. Bu nedenle düşme zamanı gelinceye kadar tüm süt dişlerinin ağız içinde tutulması son derece önemlidir.
Süt dişleri, bebeğiniz ortalama altı aylıkken çıkmaya başlar ve 3 yaşına gelindiğinde alt ve üst çenede 10’ar tane olmak üzere toplam 20 adete ulaşır.
Bebeğiniz büyüdükçe, süt dişlerinin kökleri altında yer alan kalıcı dişin kökü, sürme etkisiyle erimeye başlar. Kök tamamen eriyip dişin yalnız ağızda görünen kısmı kalınca da diş kendiliğinden düşer.
Bebeklerde diş sürme tablosu
| DİŞ ADI | SÜRME ZAMANI | DÜŞME ZAMANI |
|---|---|---|
| Alt süt orta keser | 6-10 ay | 6-7 yaş |
| Üst süt orta keser | 8-12 ay | 7-8 yaş |
| Üst süt yan keser | 9-13 ay | 8-9 yaş |
| Alt süt yan keser | 10-16 ay | 7-8 yaş |
| Üst 1.süt azı | 13-19 ay | 10-11 yaş |
| Alt 1. süt azı | 14-18 ay | 10-12 yaş |
| Üst süt köpek dişi | 16-22 ay | 11-12 yaş |
| Alt süt köpek dişi | 17-23 ay | 9-10 yaş |
| Alt 2. süt azı dişi | 23-31 ay | 11-12 yaş |
| Üst 2. süt azı | 25-33 ay | 10-12 yaş |
Diş sürmesi sürecine genellikle karşılaşılan sorunlar ;
- İlgili bölgede kızarıklık ve kaşıntı,
- Salya ve tükürük akışında artış,
- Göz yaşarması,
- Huzursuzluk ve uykusuzluk,
- Ateş,
- İştahsızlık ve kilo kaybı,
- Ender olarak kusma,
- Ender olarak ishal,
- Öksürük,
- Ender olarak perikoronit,
- Sürme kisti ( sürme bölgesinde kırmızı/mor renkte, bezelye büyüklüğünde gözlenen şişliktir. Tedavisi sürme bölgesindeki kan akımını arttırmak için parmak masajı, masajın yeterli olmadığı durumlarda da ilgili bölgede lokal anestezi altında lazer ile diş etinde pencere açma.)
Diş Çıkarma Döneminde Bebeğinizi Nasıl Rahatlatırsınız?
Çiğneyebileceği veya kaşıyabileceği bir aparatlar vererek diş etlerindeki basıncı rahatlatmaya çalışın. Çiğnenen şey soğuk olursa daha yararlı olur. Bebeğinize çiğnemesi için ne verirseniz verin mutlaka yanında bulunun ve oturur pozisyonda olmasını sağlayın.
Ağrıyı azaltacak ağrı kesici ilaçlar işinizi kolaylaştıracaktır. Doz ayarlaması için doktorunuza danışın. Doktorunuz önermediği sürece bebeğinizin diş etlerine başka bir şey sürmeyin.
Bebeğiniz dişli doğarsa ne yapmalısınız?
Bazı bebeklerde doğduğunda ya da doğumdan sonraki ilk ay içinde ağızlarında dişler gözlemlenir. Genellikle bu dişlerin kök gelişimi tamamlanmamıştır ve bu yüzden sallanması fazladır. Bu durum, diş etinde kızarıklık, dilde ısırmaya bağlı yaralanma, emme sırasında anneye zarar verme gibi durumlara yol açabilir. Sallanan bu dişlerin yutulma, nefes borusuna kaçma riskleri de değerlendirilerek ağızda kalması ya da çekilmesine karar verilebilmesi için bir pedodonti uzmanına kontrol ettirmeniz önemlidir.
Bebeklerde Diş Temizliği
Bebeğinizin dişlerini temizlemek için temiz bir tülbent ya da gazlı bez ile ılık su kullanabilirsiniz. Arka grup dişleri temizlemek, beslenmesine ek gıdalar da gireceği için kolay olmayacaktır. Böyle durumda bebekler için özel olarak hazırlanmış yumuşak diş fırçaları kullanılmalıdır.
Bebeğinizin emzirirken ya da ağzında biberonla uykuya dalması dişler için zararlı olabilir. Dişler, çürük yapıcı bakteriler için mükemmel bir besin kaynağı olan şekeri içeren anne sütü/ mama ile yıkanacaktır. Ağızdaki asit ortamı normal haline getiren tükürük, gece çok azdır. Uykudan önce, uyku sırasında ya da gün içinde öğün aralarında sık sık biberon kullanan ya da emzirilen çocukların, ağız hijyeninin sağlanmadığı durumlarda, yoğun ve kontrol edilemeyen diş çürüğü ile karşı karşıya olma riski vardır. Meyve suları, mamalar, şekerli/ballı sütün biberon ile verilmesi dişlere çok zarar verir.
Parmak emme ya da emzik kullanımı
Parmak emme küçük yaşlarda sık görülen bir alışkanlıktır. Genellikle dört yaşına kadar kendiliğinden ortadan kalkar. Alışkanlığın sürekli dişlerin çıktığı yaşlarda da sürmesi, bu dişlerde ve damakta yapısal bozukluklara yol açar. Bu bozuklukların nedeni parmağın ön dişlere ve damağa uyguladığı basınçtır. Ortaya çıkan bozukluğun derecesi emmenin süresine, sıklığına, şiddetine ve emme sırasında parmağın pozisyonuna bağlıdır.
Bebeklik dönemindeki acil durumlar
Çocuğunuz hareketlenmeye başladıkça sizi onu korumak için bir çok önlem alma ihtiyacı da beraberinde gelecektir. Bebeklerin doğumdan sonra baş vücut oranı ¼ iken büyüdükçe bu oran azalmaya başlar. Kafalarının vücutlarına göre büyük olması bebeklerde denge sorununu da beraberinde getirir. Bebeklik döneminde en sık karşılaşılan yaralanmaların başında düşmelere bağlı üst süt keser dişlerin yaralanmasıdır. Alınan travmanın şiddetine bağlı olarak dişte ve çevre dokularda yaralanmalar görülmektedir. Dişte çatlaklar, kırılmalar, dişin çene kemiğine gömülmesinden ya da dişin yerinden fırlaması ile sıklıkla karşılaşılmaktadır. Böyle bir durum ile karşılaştığınızda acilen pedodontistiniz ile görüşmeniz gerekmektedir.
