Diş ve ağız sağlığı, genel sağlığınızın ve refahınızın önemli bir parçasıdır. Kötü ağız hijyeni, diş çürüklerine ve dişeti hastalığına yol açabilir. Ayrıca kalp hastalığı, kanser ve diyabet ile de bağlantılıdır.

Sağlıklı dişleri ve diş etlerini korumak ömür boyu süren bir özen gerektirir. Fırçalamak, diş ipi kullanmak ve şeker alımınızı sınırlamak gibi uygun ağız hijyeni alışkanlıklarına ne kadar erken sahip olursanız, pahalı diş tedavilerinden ve uzun süreli sağlık sorunlarından kaçınmak o kadar kolay olacaktır.

Diş ve ağız sağlığı hakkında gerçekler

Diş çürükleri ve dişeti hastalıkları çok yaygındır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre;

• okul çocuklarının yüzde 60 ila 90’ında en az bir diş çürüğü vardır,
• yetişkinlerin yaklaşık yüzde 100’ünde en az bir diş çürüğü vardır,
• 35 ila 44 yaş arasındaki yetişkinlerin yüzde 15 ila 20’si ciddi diş eti hastalığına sahiptir,
• 65 ila 74 yaşları arasındaki insanların yaklaşık yüzde 30’unda doğal diş bulunmamaktadır.
• çoğu ülkede, her 100.000 kişiden 1 ila 10’unda ağız kanseri vakası görülmektedir,
• oral hastalık görülme sıklığı yoksul veya dezavantajlı nüfus gruplarında çok daha yüksektir.

Dişlerinizi sağlıklı tutmak için atabileceğiniz birçok adım vardır. Diş ve ağız hastalıkları aşağıdakiler tarafından büyük ölçüde azaltılabilir;

• florürlü diş macunu ile güne en az iki kez dişlerinizi fırçalamak ,
• diş temizliğiniz için günde en az bir kez diş ipi kullanmak,
• şeker alımını azaltmak,
• meyve ve sebzelerden zengin bir diyet beslenme düzeni oluşturmak,
• tütün ürünlerinden kaçınmak,
• florlu su içmek,
• bir diş hekiminden profesyonel diş bakımı hizmeti almak.

Diş ve ağız problemlerinin belirtileri

Diş hekiminizi ziyaret etmek için semptomlarınız oluşana kadar beklememelisiniz. Diş hekimine yılda iki kez gitmek, herhangi bir belirti oluşmadan önce genellikle bir problemi yakalamalarına izin verecektir.

Diş sağlığı sorunlarıyla ilgili aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşarsanız, en kısa zamanda diş hekiminizden bir randevu almalısınız.

• ülser , yaralar,
• fırçaladıktan veya diş ipi kullandıktan sonra diş eti kanaması veya şişmiş diş etleri,
• kronik kötü nefes,
• sıcak ve soğuk sıcaklıklara veya içeceklere ani hassasiyet,
• diş ağrısı,
• gevşek ve sallanan dişler,
• diş etlerinde çürüme,
• çiğneme veya ısırma ile oluşan ağrı,
• yüz ve yanak şişmesi,
• çene tıklaması,
• çatlak veya kırık dişler,
• sık ağız kuruluğu.

Bu semptomlardan herhangi birine yüksek ateş ve yüz veya boyun şişmesi eşlik ediyorsa, acil tıbbi tedavi almalısınız. Ağız sağlığı sorunlarının uyarı işaretleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için tıklayın.

Diş ve ağız hastalıklarının nedenleri

Ağız boşluğunuz her türlü bakteri, virüs ve mantarı toplar. Bazıları zaten oraya ait olup, ağzınızın normal florasını oluşturur. Genellikle küçük miktarlarda zararsızdırlar. Ancak şekeri yüksek bir diyet, asit üreten bakterilerin gelişebileceği koşullar yaratır. Bu asit diş minesini çözer ve diş çürüklerine neden olur.

Dişeti çizginizin yakınındaki bakteriler plak adı verilen yapışkan bir matriste gelişir . Plak, fırçalama ve diş ipi ile düzenli olarak çıkarılmazsa dişinizde uzunlamasına birikir ve sertleşir. Bu diş etlerinizi şişirebilir ve diş eti iltihabı olarak bilinen duruma neden olabilir .

Artan iltihaplanma diş etlerinin dişlerinizden uzaklaşmasına neden olur. Dişeti hastalığının bu daha ileri aşamasına periodontitis denir .

Diş eti iltihabına ve periodontitise katkıda bulunan birçok faktör vardır, bunlar arasında:

• sigara içmek,
• zayıf fırçalama alışkanlıkları,
• şekerli yiyecek ve içeceklerde sık atıştırma,
• diyabet,
• tükürük miktarını azaltan ilaçların kullanımı,
• aile öyküsü veya genetik,
• HIV veya AIDS gibi bazı enfeksiyonlar,
• kadınlarda hormonal değişiklikler,
• reflü veya mide ekşimesi,
• asit nedeniyle sık kusma.

Diş ve ağız hastalıklarının teşhisi

Diş ve ağız problemlerinin çoğu bir diş muayenesi sırasında teşhis edilebilir. Bir muayene sırasında diş hekiminiz aşağıdakileri yakından inceleyecektir:

• diş
• ağız
• boğaz
• dil
• yanaklar
• çene
• boyun

Diş hekiminiz, tanıya yardımcı olmak için çeşitli araçlar ve röntgen kullanır. Hamileyseniz diş hekiminize söyleyin. Röntgen hamilelerde olumsuz sonuçlar doğurabilir.

Diş ceplerinizi ölçmek için prob adı verilen bir araç kullanılabilir. Bu küçük cetvel diş hekiminize diş eti hastalığınız veya geri çeken diş etleriniz olup olmadığını söyleyebilir. Sağlıklı bir ağızda, dişler arasındaki ceplerin derinliği genellikle 1 ila 3 milimetre (mm) arasındadır . Bundan daha yüksek herhangi bir ölçüm, diş eti hastalığınız olduğu anlamına gelebilir.

Diş hekiminiz ağzınızda anormal topaklar , lezyonlar veya büyüme bulursa, dişeti biyopsisi yapabilir. Biyopsi sırasında , lezyondan küçük bir doku parçası alınır. Örnek daha sonra kanserli hücreleri kontrol etmek için mikroskop altında incelenmek üzere bir laboratuvara gönderilir. .

Eğer ağız kanseri şüphesi varsa kanser yayılmasını görebilmek için, diş hekiminiz ayrıca şu testleri isteyebilir.

• Röntgen
• Manyetik Rezonans Görüntüleme
• CT tarama
• Endoskopi

Diş ve ağız hastalıkları

Ağız ve dişlerimiz gün içinde en çok kullandığımız organlarımızın başında gelir. Bu nedenle zaman içinde, özellikle dişlerinize iyi bakmıyorsanız, bazı problemler yaşamanız şaşırtıcı olmaz. Diş ve ağız problemlerinin çoğu uygun ağız hijyeni ile önlenebilir olsa da yaşamınız boyunca muhtemelen en az bir diş problemi yaşayacaksınız.

Kaviteler

Kavitelere diş çürüğü de denir . Bunlar, dişin kalıcı olarak hasar görmüş ve hatta delikleri olabilen bölgeleridir. Boşluklar oldukça yaygındır. Bakteriler, yiyecekler ve asit dişlerinizi kapladığında ve bir plak oluşturduğunda ortaya çıkarlar. Dişlerinizdeki asit, emaye ve sonra altta yatan dentin veya bağ dokusunu yemeye başlar. Zamanla bu kalıcı hasara yol açabilir.

Diş eti iltihabı (Gingivitis)

Diş eti hastalığı eti iltihabı olarak da adlandırılan dişeti , diş etlerinin iltihaplanmasıdır. Genellikle zayıf fırçalama ve diş ipi alışkanlıkları nedeniyle dişlerinizde plak oluşmasının sonucudur. Diş eti iltihabı fırçalarken veya diş ipi kullanırken diş etlerinizin şişmesini ve kanamasını sağlayabilir. Tedavi edilmeyen diş eti iltihabı, daha ciddi bir enfeksiyon olan periodontitise yol açabilir.

Periodontitis

Periodontitis gelişiminde enfeksiyon çene ve kemiklere kadar ilerleyebilir. Ayrıca enflamasyon tüm vücuda yayılabilir. Tedavi edilmediğinde; diş kayıplarına neden olmasının yanı sıra kalp krizi, felç, diyabet, solunum yolu hastalıklarının gelişmesinde ve erken doğum ya da düşük doğum ağırlıklı bebeklerin doğmasında risk faktörü olduğu araştırmalarda gösterilmiştir.

Çatlak veya kırık dişler

Dişleriniz herhangi bir kaza sonucu yaralanmalardan, sert yiyecekleri ısırırken veya uykuda istemsiz gıcırdatırken çatlayabilir veya kırılabilir. Çatlamış veya kırılmış bir diş çok acı verici olabilir. Dişinizi kırdıysanız veya çatlattıysanız hemen diş hekiminizi ziyaret etmelisiniz.

Hassas dişler

Dişlerinizde bir hassasiyet varsa, soğuk /sıcak yiyecekler ve içecekler tükettiğinizde ve sonrasında ağrı veya rahatsızlık hissedebilirsiniz.

Diş duyarlılığına “dentin aşırı duyarlılığı” da denir. Bazen kök kanalına veya dolguya sahip olduktan sonra geçici olarak ortaya çıkar . Ayrıca aşağıdakilerin sonucu olabilir:

• diş eti hastalığı,
• çürüyen diş etleri,
• kırık bir diş,
• aşınmış dolgular veya kronlar,

Bazı insanlar doğal olarak hassas dişlere sahiptir çünkü daha ince emayeye sahiptirler.

Çoğu zaman, doğal olarak hassas dişler, günlük ağız hijyeni yönteminizde bir değişiklikle tedavi edilebilir . Hassas dişleri olan insanlar için belirli diş macunu ve gargara markaları vardır.

Ağız kanseri

Oral kanserler şu bölgelerde görülür.

• diş eti
• dil
• dudaklar
• yanak
• ağız tabanı
• sert ve yumuşak damak

Bir diş hekimi genellikle ağız kanserini tanıyan ilk kişidir. Sigara ve tütün mamülleri kullanımı, ağız kanserleri için en büyük risk faktörüdür .

Genel olarak, ağız kanseri ne kadar erken teşhis edilirse, görünüm o kadar iyi olur.

Ağız ve genel sağlık arasındaki bağlantı

Araştırmacılar, azalan ağız sağlığı ve altta yatan sistemik koşullar arasında bir bağlantı keşfettiklerinden, son yıllarda ağız sağlığı önem kazanmıştır. Sağlıklı bir ağız, sağlıklı bir vücudu korumanıza yardımcı olabilir. Oral bakteriler ve iltihaplanma aşağıdakilerde dahil olmak üzere bir çok durumla ilişkili olabilir:

• kalp hastalığı
• endokardit veya kalp zarının iltihabı
• erken doğum
• düşük doğum ağırlığı

Bakteriler ağız boşluğunuzdan kan dolaşımınıza yayılabilir ve enfektif endokardite neden olabilir . Enfektif endokardit, kalp kapaklarınızın yaşamı tehdit eden bir enfeksiyondur . Diş hekiminiz, ağzınızdaki bakterileri yerinden çıkarabilecek herhangi bir diş prosedürü gerçekleştirmeden önce önleyici bir önlem olarak antibiyotik reçete edebilir.

Diş ve ağız hastalıklarının tedavisi

Düzenli Ağız Bakımı

Dişlerinize iyi baksanız bile, yılda iki kez diş hekiminize profesyonel bir temizlik yaptırmanız gerekir.
Profesyonel bir temizlik, fırçalama ve diş ipi kullanırken kaçırmış olabileceğiniz herhangi bir plaktan sizi kurtarabilir. Ayrıca tartar da kaldırılır. Tartar, rutin bir temizlik sırasında ulaşılamayan diş eti çizgisinin üstünden ve altından çıkarır.

Florür tedavileri

Diş temizliğinin ardından diş hekiminiz, boşluklarla mücadeleye yardımcı olması için florür tedavisi uygulayabilir . Florür doğal olarak oluşan bir mineraldir. Dişinizin emayesini güçlendirmeye ve onları bakteri ve aside daha dayanıklı hale getirmeye yardımcı olabilir.

Antibiyotikler

Diş eti enfeksiyonu belirtileri gösterirseniz veya diğer dişlere veya çenenize yayılmış bir diş apseniz varsa, diş hekiminiz enfeksiyondan kurtulmanıza yardımcı olmak için antibiyotik reçete edebilir. Antibiyotik gargara, jel, oral tablet veya kapsül formunda olabilir. Topikal antibiyotik jel ayrıca cerrahi prosedürler sırasında dişlere veya diş etlerine uygulanabilir.

Dolgular, kuronlar ve fissür örtücüler

Dişteki bir boşluğu, çatlağı veya deliği onarmak için dolgu kullanılır. Diş hekimi önce dişin hasarlı bölgesini çıkarmak için özel araçlar kullanacak ve daha sonra deliği amalgam veya kompozit bir malzeme ile dolduracaktır.

Dişinizin büyük bir kısmının herhangi bir nedenle çıkarılması veya kırılması gerekiyorsa, kuron kullanılır. İki tip kuron vardır: implantın üzerine oturan implant kuronu ve doğal bir dişin üzerine oturan normal kuron.

Fissür örtücüler, boşlukları önlemeye yardımcı olmak için arka dişlere veya azı dişlerine yerleştirilen ince, koruyucu kaplamalardır . Sızdırmazlık maddelerinin uygulanması kolaydır ve tamamen ağrısızdır.

Kök kanalı Tedavisi

Diş çürüğü dişin içindeki sinire kadar ulaşırsa kök kanal tedavisine ihtiyacınız olabilir . Bir kök kanalı sırasında, sinir çıkarılır ve genellikle gutta-percha ve yapışkan çimento adı verilen kauçuk benzeri bir malzemenin bir kombinasyonu olan biyouyumlu bir malzemeden yapılmış bir dolgu ile değiştirilir.

Probiyotikler

Probiyotikler çoğunlukla sindirim sağlığındaki rolleri ile bilinir , ancak yeni araştırmalar sağlıklı bakterilerin dişleriniz ve diş etleriniz için yararlı olabileceğini göstermiştir.

Probiyotiklerin plakları önlediği ve ağız kokusunu tedavi ettiği gösterilmiştir. Ayrıca oral kanserleri önlemeye ve dişeti hastalığından iltihabı azaltmaya yardımcı olurlar.

Etkinliğini kanıtlamak için hala büyük klinik çalışmalara ihtiyaç duyulmasına rağmen, bugüne kadar elde edilen sonuçlar umut vericidir. Probiyotik içeren bir takviye alabilir veya yoğurt , kefir gibi faydalı bakterilerde yüksek yiyecekler yiyebilirsiniz.

Diş ve ağız problemleri için cerrahi

Oral cerrahiler genellikle daha ciddi periodontal hastalık vakalarını tedavi etmek için yapılır. Kaza nedeniyle eksik veya kırık dişleri değiştirmek veya düzeltmek için bazı diş ameliyatları da yapılabilir.

Flap Operasyonu

Bir flap operasyonu sırasında, cerrah, dokunun bir bölümünü kaldırmak için diş etinde küçük bir kesim yapar. Daha sonra tartar ve bakterileri diş etlerinin altından çıkartarak maksimum temizliği yapar. Dişetleri sonrasında yeni yerlerine yeniden dikilir.

Kemik aşılama

Dişeti hastalığı dişinizin kökünü çevreleyen kemiğe zarar verdiğinde kemik grefti gereklidir. Diş hekimi hasarlı kemiği başka bir kemikle veya suni kemik tozu ile değiştirir.

Yumuşak doku greftleri

Yumuşak doku geftleri kök yüzeylerini kapatmak veya çekilmeden dolayı kaybolan dişeti dokusunu arttırmak amacıyla uygulanır. Bu uygulama aynı zamanda dişeti çekilmesini ve kemik kaybı riskini azaltır. Açığa çıkmış kök yüzeylerinin kapatılması bu bölgede çürük oluşumunu önler ve estetiğin düzeltilmesine yardımcı olur.

Yumuşak doku greftleri uygulamalarında damak bölgesi veya ağzın başka bir verici bölgesinden alınan dişeti dokusu ‘greft’ olarak kullanılır.

Diş çekimi

Diş hekiminiz dişinizi kök kanalı veya başka bir ameliyatla kurtaramazsa, dişin çıkarılması gerekecektir.

Ayrıca bazı insanların çenesi 20 lik dişleri veya 3. azı dişlerini alacak kadar büyük değildir. Bir veya daha fazla diş çıkmaya çalışınca sıkışıp kalabilir veya etkilenebilir. Bu dişlerin ağrı veya iltihaba neden olması nedeniyle diş hekiminiz çekmeyi önerebilir.

Diş implantları

Dental implantlar, bir hastalık veya kaza nedeniyle kaybolan eksik dişlerin yerine kullanılır. Bir implant cerrahi olarak çene kemiğine yerleştirilir. İmplant yerleştirildikten sonra kemikleriniz etrafında büyür. Buna osseointegrasyon denir.

Bu işlem tamamlandığında, diş hekiminiz sizin için diğer dişlerinizle eşleşen yeni bir yapay diş yerleştirecektir. Bu yapay diş kuron olarak bilinir. Yeni kuron daha sonra implanta tutturulur. Birden fazla dişi değiştiriyorsanız, diş hekiminiz bir köprüyü ağzınıza uyacak şekilde planlayabilir. Bir diş köprüsü, boşluğun her iki tarafındaki iki abutment kurondan oluşur ve daha sonra yapay dişleri yerinde tutar.

Olası Komplikasyonlar

Periodontal hastalıklar son aşamada dişlerinizi destekleyen kemiği parçalayabilir. Bu birçok komplikasyona yol açabilir. Dişlerinizi kurtarmak için muhtemelen diş tedavisine ihtiyacınız olacaktır.

Tedavi edilmemiş periodontal hastalığın riskleri ve komplikasyonları şunları içerir:

• diş apsesi
• diğer enfeksiyonlar
• dişlerinin göçü
• hamilelik komplikasyonları
• diş köklerinin maruz kalması
• ağız kanseri
• diş kaybı
• diyabet, kalp hastalığı, kanser ve solunum yolu hastalıkları riskinde artış

Tedavi edilmezse, bir diş apsesi enfeksiyonu başınızın veya boynunuzun diğer kısımlarına yayılabilir. Hayatı tehdit eden bir kan enfeksiyonu olan sepsise bile yol açabilir .

Dişlerinizi ve diş etlerinizi sağlıklı tutmak

İyi ağız sağlığı, genel sağlık ve sağduyuya dayanır. Ağız sağlığı sorunlarını önlemenin en iyi yolları:

• Dişleri günde en az iki kez florürlü diş macunu ile fırçalalamak,
• Günde en az bir kez diş ipi kullanmak,
• Dişleri altı ayda bir diş hekimi tarafından temizletmek,
• Tütün ürünlerinden kaçınmak,
• Yüksek lif , düşük yağ, düşük şeker diyeti meyve ve sebzeler içeren bir diyet
• Şekerli atıştırmalık ve içecekleri sınırlamak

Gizli şekerli yiyecekler şunları içerir:

• ketçap ve barbekü sosu gibi çeşniler
• aromalı yoğurt
• makarna sosu
• şekerli buzlu çay
• soda
• Spor içecekleri
• meyve suyu veya meyve suyu karışımları
• çörek, kek

Çocuğunuzun ağız sağlığı hakkında bilmeniz gerekenler

Çocuklar, özellikle biberonla beslenenler, diş boşluklarına ve diş çürümelerine karşı oldukça duyarlıdır. Boşluklar, biberonla beslendikten sonra dişlerde kalan çok fazla şekerden kaynaklanabilir.

Biberon diş çürümelerini önlemek için için aşağıdakileri yapmalısınız:

• sadece yemek saatlerinde biberonla besleyin,
• bir yaşındayken çocuğunuzu biberondan ayırın,
• yatmadan önce bir biberon vermeniz gerekiyorsa biberonu suyla doldurun,
• bebek dişleri gelmeye başladığında yumuşak bir bebek diş fırçası ile fırçalamaya başlayın; çocuğunuz diş macununu yutmamayı öğrenene kadar sadece su kullanın,
• Çocuğunuz için düzenli olarak bir pediatrik diş hekimi görmeye başlayın.

Sonuç olarak;

Ağız sağlığınızın durumu sadece dişlerinizi etkilemez. Kötü ağız ve diş sağlığı, özgüven, konuşma veya beslenme ile ilgili problemlere neden olabilir. Ayrıca konforunuzu ve genel yaşam kalitenizi de etkileyebilirler. Birçok diş ve ağız problemi semptom olmadan gelişir. Bir diş hekimini muayene olmak, bir sorunu daha da kötüleşmeden yakalamanın en iyi yoludur. Her çürüğü her zaman önleyemezsiniz, ancak günlük ağız bakımınızı ihmal etmeyerek diş eti hastalığı ve diş kaybı riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz.